Ćwiczenia w cukrzycy: kiedy nie są wskazane?

Regularne ćwiczenia zalecane są praktycznie wszystkim chorym na cukrzycę oraz osobom w grupie ryzyka. Istnieje jednak kilka sytuacji, w których aktywność fizyczna nie jest wskazana lub należy starannie dobrać jej formę. Czy dotyczą Ciebie? Upewnij się zanim zaryzykujesz swoim zdrowiem.

Ćwiczenia w cukrzycy – zdrowotne korzyści

Badania potwierdzają pozytywny wpływ aktywności fizycznej na zapobieganie i leczenie cukrzycy typu 2. Żelaznym argumentem jest zmniejszenie insulinooporności. Z kolei za uprawianiem sportów w cukrzycy typu 1 przemawia ograniczenie ryzyka zaawansowanych powikłań naczyniowych. Umiarkowane, regularne ćwiczenia wpływają na kluczowe obszary zarządzania cukrzycą, czyli przede wszystkim zwiększają wrażliwość na insulinę i pomagają zachować szczupłą sylwetkę. Inne korzystne dla zdrowia efekty to:

• lepsza kontrola stężenia glukozy we krwi,
• mniejsze ryzyko rozwoju powikłań cukrzycowych
• wyrównanie ciśnienia krwi i cholesterolu
• wzmocnienie i ochrona kości przed osteoporozą
• poprawa koncentracji i zdolności poznawczych
• zmniejszenie uczucia głodu między posiłkami
• redukcja stresu i zaburzeń snu
• wzmocnienie ogólnej wytrzymałości fizycznej
• poprawa nastroju i łagodzenie depresji

Jeśli planujesz bardziej intensywne ćwiczenia, przedyskutuj tę kwestię ze swoim lekarzem prowadzącym. Ten na podstawie stanu Twojego zdrowia zasugeruje, jaki rodzaj sportu możesz uprawiać i z jaką intensywnością. Podstawowym kryterium jest stopień wyrównania cukrzycy, występowanie innych dolegliwości, ogólna kondycja i prowadzony przez Ciebie tryb życia.

Przesiewowe badania w cukrzycy pomogą ocenić Twój stan zdrowia. Zaliczają się do nich:

• badanie hemoglobiny glikowanej (HbA1c)
• badanie oczu
• badanie układu nerwowego kończyn górnych i dolnych
• badania krwi i moczu (szczególnie pod kątem nerek)
• badanie układu sercowo-naczyniowego (wraz z mierzeniem ciśnienia, oceną tętna w rękach i nogach oraz testem profili lipidów we krwi)
• sprawdzenie stanu stóp pod kątem stopy cukrzycowej

Zobacz też: Badania, o których każdy cukrzyk powinien pamiętać

Późne powikłania cukrzycowe a regularne ćwiczenia

W przypadku rozwiniętych zmian cukrzycowych nie są wskazane niektóre rodzaje aktywności. Mogą one nasilić rozwój powikłań. Szczególnie retinopatia, nefropatia i neuropatia wymagają konsultacji z lekarzem. Większość diabetologów wyklucza wysiłek fizyczny w przypadku tak poważnych powikłań.

Przy zaawansowanych powikłaniach cukrzycowych oczu, czyli retinopatii, nie zaleca się intensywnych ćwiczeń, w trakcie których wstrzymujesz oddech, napinasz mięśnie, podskakujesz czy robisz skłony.

Jeśli występują u Ciebie zaburzenia czucia w stopach, nie jest wskazanie bieganie. Twarde podłoże, ćwiczenia na stopniach lub bieżni mogą uszkodzić stopy, a u diabetyków nawet drobne rany goją się dłużej. Ważny jest również rodzaj obuwia sportowego, którego zadaniem jest zapewnienie ochrony przy każdej aktywności fizycznej.

Treningi siłowe nie są tak bezpieczne jak wytrzymałościowe. Z czego to wynika? W trakcie takiego wysiłku Twoje mięśnie są mocno napięte przy niewielkim ruchu, np. przy podnoszeniu ciężarów. Wzrasta wtedy ciśnienie krwi i obciążony jest cały układ krążenia – newralgiczny punkt w zarządzaniu cukrzycą, to jego najczęściej dotyczą powikłania cukrzycowe.

Jeśli Twój stan zdrowia pozwala Ci na wizyty na siłowni, dowiedz się, jak uniknąć hipoglikemii podczas treningu siłowego.

Duże wahania glikemii i aktywność fizyczna

W stanie kwasicy ketonowej lub jej podejrzenia, nie można podejmować wysiłku fizycznego. Za mała ilość insuliny w organizmie to często skutek zatkania wkłucia w pompie insulinowej albo niedrożnego wkłucia podskórnego czy przechodzenia infekcji. Jak wykryć kwasicę ketonową? Według zaleceń Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego test na obecność ketonów w moczu należy wykonać przy glikemii powyżej 250 mg/dL w cukrzycy typu 1 i powyżej 300 mg/dL w cukrzycy typu 2. Wykonując ten test, miej na uwadze fakt, że aceton w moczu może pojawić się dopiero po paru godzinach. W przypadku dodatniego wyniku wszelkie ćwiczenia są niewskazane.

Gdy przechodzisz infekcję również powinieneś zrezygnować z intensywnej aktywności fizycznej. Wszelkie infekcje, w tym grypa i przeziębienie, utrudniają kontrolę poziomu cukru we krwi.
Hiperglikemia oraz hipoglikemia, czyli wahania stężenia glukozy we krwi, stawiają wysiłek fizyczny pod znakiem zapytania. Glikemia przekraczająca 300 mg/dL wyklucza aktywność fizyczną. Dlatego przed podjęciem aktywności fizycznej należy upewnić się, jaki masz poziom cukru we krwi i na bieżąco go monitorować.

Wysiłek wytrzymałościowy najlepszy dla diabetyków

Sporty korzystne w cukrzycy to przede wszystkim te oparte na wysiłku wytrzymałościowym, czyli powodujące ruch pracą Twoich mięśni. Należą do nich: badminton, jazda na rowerze, spacery, nordic walking, pływanie czy jazda na nartach biegowych. Zaleca się 30-minutowe treningi minimum 4-5 razy w tygodniu. Przed podjęciem aktywności innego rodzaju, zawsze zapytaj o zdanie lekarza.

Dowiedz się również, jak zadbać o prawidłową glikemię przed wysiłkiem fizycznym, w jego trakcie i po zakończeniu. Zapytaj o schemat postępowania swojego lekarza lub edukatora diabetologicznego.

Jak widzisz, cukrzyca nie wyklucza Cię z aktywnego trybu życia. Jeśli nie zmagasz się z ciężkimi powikłaniami, bardzo ważne jest odpowiednie przygotowanie do treningów, w tym do zapobiegania niedocukrzeniu. Dzięki temu unikniesz kontuzji, a także wahań glikemii.

Przeczytaj też: Aktywny tryb życia w trakcie choroby