Cukrzycowy obrzęk plamki (DME): przyczyny, objawy i leczenie

Czy regularnie badasz stan swoich oczu? Nawet, jeśli do tej pory nie miałeś problemów z widzeniem, warto trzymać rękę na pulsie. W przypadku cukrzycowego obrzęku plamki wczesne zmiany w oku przebiegają bezobjawowo. Jak rozpoznać to powikłanie? Skąd się bierze i jak je wyleczyć?

Czym jest cukrzycowy obrzęk plamki?

To jedno z powikłań ocznych spowodowane wysokim poziomem cukru we krwi. Uszkadza on niewielkie naczynia krwionośne w siatkówce, zwane włosowatymi lub kapilarnymi. Stają się wtedy łamliwe i przepuszczalne. Naczynia włosowate się zamykają, a tlen nie dociera do tkanek.

Skutkiem zmian w tych drobnych naczyniach i niedokrwienia siatkówki jest wytwarzanie w nadmiarze VEGF – naczyniowego czynnika wzrostu. Nadprodukcja VEGF zwiększa przepuszczalność naczyń krwionośnych, a tym samym przyczynia się do uszkodzenia siatkówki. Przez to uszkodzenie z naczyń wydostaje się płyn, który gromadzi się w okolicy plamki. Siatkówka się unosi i dochodzi do obrzęku. Tak powstaje cukrzycowy obrzęk plamki (DME – Diabetic Macular Edema) nazywany również makulopatią cukrzycową. Występuje on w przebiegu retinopatii cukrzycowej.

Cukrzycowy obrzęk plamki: charakterystyczne objawy

Wczesne zmiany możliwe są do wykrycia jedynie podczas regularnych wizyt kontrolnych u okulisty. Dlatego często badaj siatkówkę. Gdy już dojdzie do obrzęku plamki, wzrok wyraźnie się pogarsza w kluczowych obszarach. Występują problemy z czytaniem i pisaniem, dostrzeganiem szczegółów, rozróżnianiem kolorów, a pole widzenia jest poszarpane. Choroba zazwyczaj dotyczy obu oczu, a jej objawy zależą od rodzaju DME:

obrzęk rozlany – trudniejszy do rozpoznania przez skąpe objawy, takie jak niewielkie zaburzenia widzenia, słabe zniekształcenie obrazu, nieznaczne lub żadne problemy z ostrością wzroku. Poważniejsze zaburzenia ostrości wzroku pojawiają się dopiero po zajęciu dołeczka plamki.

obrzęk dołeczkowy – dotyka samego dołeczka plamki oraz jego okolic. Ostrość wzroku ulega gwałtownemu pogorszeniu, zaburzenia widzenia są bardzo poważne i uciążliwe.
Pierwsze, dostrzegalne objawy DME to najczęściej pogorszenie ostrości widzenia, łamanie się linii prostych i widoczna plama przed okiem (nieruchoma przy poruszaniu gałką oczną).

Choć powikłania oczne w cukrzycy zwykle kojarzą się z osobami starszymi to w przypadku DME jest inaczej. Cukrzycowy obrzęk plamki najczęściej dotyka diabetyków aktywnych zawodowo, poniżej 45 roku życia. To powikłanie rozwija się aż u 40% osób z cukrzycą.

Jak zdiagnozować cukrzycowy obrzęk plamki?
Szybka diagnoza jest możliwa dzięki OCT, czyli badaniu tomografii optycznej. To krótkie i bezbolesne badanie, które ukazuje plamkę w kilkunastu skanach. Dzięki temu można rozpoznać, czy siatkówka jest uniesiona (obrzęknięta) i jak wysoko. Czasami badanie należy uzupełnić o dożylne podanie kontrastu.

Cukrzycowy obrzęk plamki: czynniki ryzyka

Cukrzycowy obrzęk plamki przebiega pod różnymi postaciami, ale istnieje kilka potwierdzonych czynników ryzyka. Należą do nich: długotrwale niezdiagnozowana lub źle prowadzona cukrzyca, wieloletnia cukrzyca, skrajnie niskie lub wysokie glikemie, nadciśnienie tętnicze i podwyższony poziom lipidów we krwi. W grupie ryzyka są więc diabetycy z problemami z krążeniem i zaburzeniami metabolicznymi.

Cukrzycowy obrzęk plamki: jak się leczyć?

Jeśli rozpoznano u Ciebie cukrzycowy obrzęk plamki, nie zwlekaj z decyzją o podjęciu leczenia. Szybka interwencja pozwoli Ci prowadzić komfortowe życie ciesząc się sprawnymi oczami.

Do tej pory leczenie DME obejmuje dwa obszary:

• leczenie u okulisty,
• leczenie internistyczne cukrzycy i nadciśnienia tętniczego.

Istnieje kilka metod leczenia DME. Jedną z nich jest zapobieganie rozwojowi choroby dzięki fotokoagulacji laserowej. Zabieg ten obniża poziom VEGF, przez co zmniejsza postępowanie choroby o połowę. Wiąże się jednak z uszkodzeniem zdrowych obszarów siatkówki.

W przypadku zaawansowanych zmian, laseroterapię uzupełnia się zastrzykiem do wnętrza oka, który zawiera substancję hamującą wzrost poziomu VEGF. Tę metodę stosuje się także w początkowej fazie DME. Wtedy daje najlepsze rezultaty. Przy dobrej ostrości wzroku i metabolicznym wyrównaniu cukrzycy, poprawa jest możliwa już po pierwszych zastrzykach.

Stosuję się również witrektomię, która polega na usunięciu ciała szklistego z wnętrza oka. Zabieg ten w połączeniu z peelingiem błony granicznej wewnętrznej zmniejsza obrzęk u większości diabetyków. Na rezultaty czeka się do kilku miesięcy.

Bez względu na to, z którą postacią DME masz do czynienia i jak się leczysz, najważniejsze jest metaboliczne wyrównanie cukrzycy (uzyskanie hemoglobiny glikowanej na poziomie <7%), unormowanie ciśnienia tętniczego oraz gospodarki lipidowej w organizmie. Przeczytaj też: 8 kroków, aby uniknąć powikłań cukrzycowych