Opieka nauczyciela nad „Cukiereczkiem”

Rodzice małych diabetyków obawiają się czy nauczyciel zapewni ich dziecku odpowiedzialną opiekę. Powinien być przygotowany do ekstremalnych sytuacji, ale także wiedzieć, jakie czynności wiążą się z zarządzaniem cukrzycą i ułatwiać ich przeprowadzenie. Wówczas poradzi sobie z poczuciem odpowiedzialności za zdrowie oraz życie ucznia.

Nauczyciel – wyrozumiały opiekun, przeszkolony obserwator

Zadaniem nauczyciela jest stworzenie odpowiedniej relacji z dzieckiem chorym na cukrzycę. Oznacza to branie pod uwagę jego ograniczeń, zrozumienie towarzyszących mu emocji przy jednoczesnym traktowaniu na równi z rówieśnikami. Diabetyk nie może czuć się odizolowany od reszty klasy. Dlatego nauczyciel powinien wzmacniać jego samodzielność i motywować do aktywnego uczestnictwa w życiu szkoły.

Oczywiście całe grono nauczycielskie musi być przeszkolone w rozpoznawaniu i udzielaniu pomocy w powikłaniach cukrzycowych, takich jak hiperglikemia oraz hipoglikemia. Obserwacja małego diabetyka pozwoli w porę rozpoznać pierwsze objawy. Rodzice powinni zostawić nauczycielom pisemne upoważnienie do podawania leków. Dziecko może je mieć przy sobie w dzienniczku samokontroli.

Poza tym młodsze dzieci często potrzebują pomocy w dokonaniu pomiaru cukru czy odczytaniu wyniku. Dzieciom należy także przypominać o spożywaniu posiłków na czas.
Równie ważny jest stały kontakt z rodzicami, który przydaje się na przykład w razie zmiany planu zajęć.

Pisemna informacja dla nauczycieli

Warto przygotować dla nauczycieli małą „ściągawkę”, która będzie dla nich drogowskazem w opiece na dzieckiem z cukrzycą typu 1. Co powinna zawierać?

1. Jak leczone jest dziecko? Czy insulina podawana jest przez pompę czy peny? Ile iniekcji dziennie przyjmuje i kiedy? Jaką insulinę stosuje?

2. Jak dziecko się odżywia? Jakie posiłki, kiedy i w jakiej ilości powinno jeść w szkole? Ile wymienników mają zawierać? Jakich produktów ma unikać?

3. Do których posiłków dziecko powinno otrzymać insulinę? Ile jednostek?

4. Kiedy dziecko ma mierzyć poziom cukru we krwi? Jak często?

5. Jaka jest prawidłowa wartość cukru we krwi (przed posiłkiem, przed i w trakcie wysiłku fizycznego)?

6. Jakie zachowanie powinno budzić niepokój?

7. Na jakie sytuacje nauczyciel powinien zwrócić uwagę?

8. Jak objawia się hiper- i hipoglikemia?

9. Jak postępować w razie epizodu hiper- lub hipoglikemii?

10. Kiedy należy skontaktować się z rodzicami, pielęgniarką szkolną lub poradnią diabetologiczną? Podaj spis potrzebnych numerów telefonu.

„Przywileje” małego diabetyka

Nauczyciele powinni również wiedzieć, że mali diabetycy mają pewne „przywileje” – mogą wychodzić bez pozwolenia do toalety, spożywać posiłek i wypić słodki napój w trakcie lekcji, kontrolować poziom cukru, czy mieć włączony telefon, aby w razie potrzeby skontaktować się z rodzicami.

Przygotowanie klasy – relacje z rówieśnikami

Nauczyciel może przygotować zdrowe dzieci na przyjęcie diabetyka, aby uniknąć stygmatyzacji czy odrzucenia go przez rówieśników. Niektórzy organizują w tym celu pogadanki, w trakcie których tłumaczą, jak należy pomagać diabetykowi i dlaczego niektóre rzeczy nie są wskazane (na przykład częstowanie słodyczami). Dzieci mają wtedy świadomość, że uczestniczą w życiu kolegi czy koleżanki i są tym podekscytowane.

„Kącik diabetyka” – przyjazne miejsce

Szkolne pielęgniarki często pracują na część etatu, dlatego mały diabetyk powinien mieć możliwość dokonania pomiaru cukru w innym właściwym do tego celu miejscu, nie tylko gabinecie pielęgniarki. Odpowiednim miejscem na pewno nie jest szkolny korytarz czy toaleta. Warto zorganizować ustronne miejsce, w którym dziecko może bez skrępowania i w higienicznych warunkach dokonać iniekcji bądź skontrolować glikemię. Co powinno znaleźć się w takim kąciku?

1. Dostęp do wody i jednorazowy ręcznik do umycia rąk. Mogą go zastąpić nawilżane chusteczki.

2. Stały zestaw, czyli jałowe gaziki, spirytus i zamykany pojemnik na odpady.

3. Akcesoria do zarządzania cukrzycą, na przykład paski testowe, lancety do nakłuwacza, dodatkowe igły do wstrzykiwaczy, zestaw glukagonu, wkłady z insuliną, zapasowy sprzęt do pompy insulinowej (wszystko w zależności od prowadzonego leczenia).

4. Butelki wody mineralnej na wypadek hiperglikemii.

Opieka nad dzieckiem z cukrzycą to nie tylko współpraca rodziców z nauczycielami. Zaangażowany w ten proces powinien zostać cały zespół terapeutyczny, czyli lekarz, dietetyk, psycholog, pielęgniarka edukacyjna i oczywiście mały diabetyk.