Okiem psychologa: emocje w rodzinie diabetyka – wywiad miesiąca

Osoba, która choruje na cukrzycę – chorobę przewlekłą, a więc trwałą i często postępującą – zmaga się z wieloma trudnościami, w tym natury emocjonalnej. Nieocenioną pomoc przynosi kontakt z psychologiem, nie tylko diabetykowi, ale też jego bliskim, szczególnie rodzicom dzieci z cukrzycą.

O radzeniu sobie z emocjami oraz roli psychologicznego wsparcia rozmawiamy z Jędrzejem Giełdą – psychologiem i psychoterapeutą zajmującym się terapią dorosłych i młodzieży oraz pracą z rodzicami nie radzącymi sobie z trudnymi zachowaniami dziecka.

Dla pacjenta diagnoza cukrzycy jest sytuacją niespodziewaną i wywołuje stres. Co pozwoli załagodzić ten pierwszy szok?

Sytuację, w której dowiadujemy się o chorobie można uznać za kryzysową. Pierwszą, naturalną reakcją dla większości z nas będzie szok, niedowierzanie. Mogą pojawić się różne, czasami skrajne emocje – strach, lęk, złość czy żal. Każdy z nas w trochę inny sposób będzie radził sobie w tej sytuacji. Korzystne w pierwszych momentach będzie tak zwane zadaniowe podejście do nowej rzeczywistości, skupienie się na zebraniu informacji na temat choroby, jej rokowań, koniecznych działań. Im więcej wiemy, tym łatwiej jest nam zaadaptować się do nowych warunków, ograniczeń i wyzwań, jakie niesie życie z cukrzycą.

Dużą wartość ma także poszukiwanie wsparcia w rodzinie i bliskich oraz korzystanie z pomocy specjalistów oraz osób, które podobnie jak my musiały się zmierzyć z taką diagnozą i wypracowały skuteczne sposoby funkcjonowania z chorobą. Nie starajmy się jednak przyspieszać tego procesu. Czasami potrzeba czasu, aby na nowo nauczyć się sprawnie funkcjonować i czerpać satysfakcję z życia, pomimo choroby.

Szczególnego wsparcia potrzebują rodzice małych diabetyków. Opiekunami są najczęściej matki, na które spada najwięcej obowiązków związanych z leczeniem dziecka. Lekarze oczekują, że dostosują się one do wszystkich zaleceń, będą umiały znaleźć satysfakcję w nowych zadaniach i staną się idealnymi opiekunkami. Na dalszym planie są emocjonalne konsekwencje pojawienia się cukrzycy w rodzinie. Jak wygląda rzeczywistość w rodzinie, która zmaga się z cukrzycą?

Informacja o chorobie dziecka jest także szokiem dla rodzica. To on w dużej mierze przeżywa lęk, niepokoi się, czy poradzi sobie z nowymi zadaniami, czy będzie w stanie odpowiednio zadbać o swoje dziecko. Ważne jest, aby rodzic swoimi obawami nie obarczał dziecka, nie utrudniając mu tym samym radzenia sobie ze zmianą, jaką niesie diagnoza choroby. Pomocne w tym będzie udanie się do psychologa i możliwość oswojenia się z rzeczywistością choroby oraz uzyskania porady, w jaki sposób taką informację przekazywać dziecku. Rodzice mogą zostawić swój strach w gabinecie specjalisty i dzięki temu w większym stopniu być wsparciem dla swojego dziecka.

Paradoksalnie pojawienie się cukrzycy poza utrudnieniami w codziennym funkcjonowaniu, może przynieść też pewne korzyści, związane z większym skupieniem na zdrowym, regularnym odżywianiu, większej uważności na to co, kiedy i w jakiej ilości jemy. Człowiek bez cukrzycy teoretycznie może jeść wszystko, co nie znaczy, że je zdrowo. Dieta cukrzycowa jest korzystna także dla osoby zdrowej. Rodzina, w której występuje cukrzyca może odnieść wtórne korzyści, zmieniając także swoją dietę i tryb życia na zdrowszy.

Dieta cukrzycowa jest korzystna także dla osoby zdrowej. Rodzina, w której występuje cukrzyca może odnieść wtórne korzyści, zmieniając także swoją dietę i tryb życia na zdrowszy.

Badania nad rodzicami dzieci z cukrzycą ujawniają tendencje do nadopiekuńczości. Z kolei dzieci mają poczucie winy związane z niewyrównaniem glikemicznym i czują się odpowiedzialne za ochronę rodziny, przede wszystkim matki. Jak zachować zdrową relację nie naznaczoną przesadnie piętnem cukrzycy?

Dziecko z reguły postrzega świat oczami rodziców. Od tego, w jaki sposób będziemy z nim rozmawiali o chorobie zależy, jak dziecko będzie ją traktować. Nie ma więc potrzeby demonizowania cukrzycy i podkreślania trudności, ograniczeń i niebezpieczeństw z nią związanych. Odpowiednie wsparcie rodziców pozwoli uznać dziecku cukrzycę jako element (jeden z wielu) jego codziennego funkcjonowania i realizować własne potrzeby, rozwijać zainteresowania oraz pasje.

W czym psycholog jest w stanie pomóc osobie z cukrzycą?

Może pomóc w tym, żeby zaakceptować chorobę jako część życia, tak jak akceptujemy swój kolor włosów czy budowę ciała. Nie traktować jej jak dysfunkcji, przez pryzmat której widzimy swoje życie, ale element, który należy brać pod uwagę w codziennym funkcjonowaniu – nie demonizując, ale również nie bagatelizując choroby, udając, że jej nie ma.

Jędrzej_Giełda-psycholog_pion

Jędrzej Giełda – psycholog, psychoterapeuta w procesie certyfikacji. Kieruje Zespołem Interwencji Kryzysowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Legnicy, pracuje jako terapeuta w Ośrodku Terapii Uzależnienia i Współuzależnienia „Radzimowice” w Szklarskiej Porębie oraz jako psychoterapeuta w Centrum Psychoterapii i Seksuologii „Actus” w Legnicy. Zajmuje się przede wszystkim konsultacjami, terapią osób dorosłych i młodzieży oraz pracą z rodzicami dotyczącą radzenia sobie z trudnymi zachowaniami dzieci.