Niebezpieczny duet: cukrzyca i nadciśnienie

Nadciśnienie tętnicze jest jedną z najczęstszych przyczyn zgonów. Zmagają się z nim nie tylko diabetycy. Ale dlaczego w połączeniu z cukrzycą jest o wiele groźniejsze dla zdrowia? Co robić, by nie dopuścić do przekroczenia normy ciśnienia i jak prawidłowo dokonać pomiaru?

Skąd nadciśnienie u diabetyka?

Najczęściej dotyka chorych na cukrzycę typu 1. Pojawia się po jakimś czasie od trwania choroby. Statystyki podają, że po dziesięciu latach z nadciśnieniem krwi zmaga się 5% diabetyków, po dwudziestu latach – dotyka ono 33%, a po czterdziestu latach od choroby ujawnia się aż u 70%. Dzieje się tak najczęściej przy współistnieniu powikłania, jakim jest nefropatia cukrzycowa.

Również chorzy na cukrzycę typu 2. zmagają się z nadciśnieniem, jeszcze przed rozpoznaniem cukrzycy. Nadciśnieniu towarzyszy zwykle otyłość. Sprzyja mu także podeszły wiek, płeć męska, zaburzenia metaboliczne lub hormonalne (spowodowane nadmierną produkcją insuliny) oraz długi czas trwania cukrzycy. Choć głównym powikłaniem cukrzycy, które prowadzi do nadciśnienia jest nefropatia to wpływa na nie również sztywność naczyń, przewodnienie, hiperinsulinomia (występuje w insulinooporności), zaburzenie funkcji śródbłonka czy układu autonomicznego.

Dlaczego nadciśnienie jest groźne?

Przyczynia się do zmian w naczyniach tętniczych, a te sprzyjają:

– chorobom naczyń obwodowych,

– chorobie wieńcowej,

– zawałom serca,

– udarowi,

– przerostowi lewej komory serca i zastoinowej niewydolności serca,

– rozwojowi nefropatii cukrzycowej (np. niewydolność nerek),

– rozwojowi retinopatii cukrzycowej (np. jaskra)

Jeśli wcześniej zmagałeś się z chorobami układu krążenia lub masz uszkodzone organy, nadciśnienie może rozwinąć się szybciej.

Profilaktyka i leczenie nadciśnienia u diabetyka

Regularne pomiary ciśnienia pozwolą w porę wykryć ewentualne nieprawidłowości i od razu podjąć leczenie. Do pozostałych zaleceń profilaktycznych należą:

1. Zwalczenie nadwagi lub otyłości.
2. Uzupełnienie niedoborów wapnia.
3. Ograniczenie stresu – poznaj 5 skutecznych sposobów na redukcję stresu.
4. Regularny wysiłek fizyczny i zdrowy styl życia (m.in. rezygnacja z alkoholu i palenia papierosów). Znajdź najlepszą dla siebie formę aktywności: kliknij.
5. Utrzymanie stężenia cholesterolu poniżej 200 mg%, trójglicerydów poniżej 150 mg%.

Zalecenia dietetyczne:

1. Ograniczenie spożycia soli kuchennej (poniżej 5 g), w tym produktów, które mogą zawierać dużo sodu, np. konserwy mięsne i rybne, sery. Sól powoduje obciążenie pracy nerek, a jej nadmiar zatrzymuje się w organizmie i prowadzi do nadciśnienia.
2. Wzbogacenie diety o większą ilość warzyw i owoców (tych najbardziej wskazanych dla diabetyka).
3. Większe spożycie wielonienasyconych kwasów tuszowych, np. olei roślinnych.
4. Większe spożycie błonnika pokarmowego, np. kasza gryczana.
5. Dieta przy nadciśnieniu nie różni się wiele od typowej dla osób chorych na cukrzycę. Poznaj więcej zaleceń dietetycznych.

Kiedy zacząć leczenie?

Leczenie farmakologiczne jest konieczne przy ciśnieniu wysokim prawidłowym, czyli wartościach 130-139/85-89 mmHg. Alarmującym stanem jest jednocześnie występująca obecność białka w moczu, która stanowi wskazanie do podjęcia leczenia przeciwnadciśnieniowego, aby uchronić nerki. Sporo leków przeciwnadciśnieniowych niekorzystnie wpływa na stężenie glukozy oraz cholesterolu, dlatego zaleca się indywidualną terapię dla każdego diabetyka.

Prawidłowe wartości ciśnienia tętniczego według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO):
• ciśnienie tętnicze normalne: skurczowe do 140 mmHg, rozkurczowe do 90 mmHg,

• ciśnienie graniczne: skurczowe 140-160 mmHg, rozkurczowe 90-95 mmHg,

• jednoznaczne nadciśnienie tętnicze: skurczowe powyżej 160 mmHg i rozkurczowe powyżej 95 mmHg.

Dla osoby chorej na cukrzycę właściwa kontrola ciśnienia tętniczego jest tak samo istotna jak sprawdzanie poziomu cukru we krwi. Leczenie należy rozpocząć od razu po wykryciu niewłaściwych wartości ciśnienia. Dowiedz się, jak prawidłowo zmierzyć ciśnienie i w porę zapobiegaj powikłaniom.

10 zasad mierzenia ciśnienia krwi:

1. Pomiarów dokonuj o tej samej godzinie.

2. Na godzinę przed pomiarem nie pij kawy, alkoholu, nie pal papierosów.

3. Postaraj się zrelaksować. Tuż przed pomiarem nie forsuj się i nie jedz posiłku.

4. Opróżnij pęcherz przed pomiarem – pełny zwiększa ciśnienie.

5. Zapoznaj się z instrukcją aparatu. 

6. Ciśnienie mierz w pozycji siedzącej, podeprzyj łokieć badanej ręki i zadbaj o to, by ramię znajdowało się na wysokości serca.

7. W trakcie pomiaru nie rozmawiaj i nie poruszaj się.

8. Między następnymi pomiarami odczekaj chociaż minutę, aby naczynia krwionośne mogły odpocząć.

9. Notuj wartości w dzienniczku ciśnienia.
10. Regularnie mierz ciśnienie, nawet gdy jest w normie.

Wskazówka: Gdy dokonujesz pomiaru pierwszy raz, zmierz ciśnienie na obydwu ramionach. Następnych pomiarów dokonaj na ramieniu, na którym wartości ciśnienia były wyższe. Jeśli nie zaobserwowałeś różnicy ciśnień pomiędzy ramionami, kolejnych pomiarów dokonaj na ręce niedominującej, tzn. u praworęcznych – na lewej, u leworęcznych – na prawej.

Stoisz przed decyzją, jaki wybrać ciśnieniomierz? Zapoznaj się z przeglądem polecanych aparatów.