Jak rozpoznać u dziecka cukrzycę typu 1?

Co roku w Polsce rozpoznaje się cukrzycę typu 1. u ponad 1200 dzieci. Początkowe objawy choroby łatwo pomylić z innymi dolegliwościami. Dowiedz się, jak stwierdzić cukrzycę u dziecka i tym samym, nie dopuścić do rozwoju powikłań.

Skąd się bierze cukrzyca typu 1?

Mali diabetycy najczęściej zmagają się z cukrzycą typu 1. – insulinozależną odmianą tej choroby, zwaną też „cukrzycą wieku młodzieńczego”. Jej przyczyną jest błąd układu odpornościowego. Trzustka posiada komórki beta, które wytwarzają insulinę. Organizm zaczyna je zwalczać, dlatego należy wprowadzać insulinę z zewnątrz. Jednak symptomy choroby zaczynają się pojawiać dopiero, gdy destrukcji ulegnie ok. 80-85% tych komórek. Stąd nieraz latami pacjent nie jest świadomy swojej choroby.

Wśród innych przyczyn wymieniane są zaburzenia hormonalne spowodowane zbyt późnym macierzyństwem lub wczesnym odstawieniem niemowlaka od piersi matki.

Niektórzy twierdzą, że cukrzyca ma pochodzenie wirusowe związane z przejściem różyczki czy świnki. Zaobserwowano zwiększoną zachorowalność na cukrzycę dziecięcą w okresie zimowym.

Obecnie na cukrzycę typu 1. chorują coraz młodsze dzieci, nawet w wieku niemowlęcym.

Sprawdź więcej informacji o cukrzycy typu 1.

Trudna diagnoza

Aby nie dopuścić do powikłań, bardzo ważne jest wczesne stwierdzenie cukrzycy dziecięcej. Zdarza się, że przed właściwą diagnozą mali diabetycy są leczeni na zapalenie układu moczowego, drożdżycę albo rozstrój żołądkowy. U części dzieci rozpoznaje się cukrzycę dopiero w momencie wystąpienia kwasicy ketonowej. Pojawiają się wtedy problemy z oddychaniem, zaburzenia rytmu serca, obniżone ciśnienie tętnicze, a nawet zaburzenia świadomości, które w dłuższej konsekwencji prowadzą do śpiączki.

Symptomy świadczące o cukrzycy mogą wystąpić zaraz po lub w ciągu paru tygodni od grypy, anginy czy przeziębienia. Dziecko nie może odzyskać formy, jest osłabione, więcej pije bądź moczy się w nocy. Objawy cukrzycy są niezwykle zróżnicowane i zależą od stopnia rozwoju choroby.

4 T, czyli reguła czterech symptomów

W Anglii przeprowadzono kampanię społeczną „4 T”, mającą uświadomić rodziców w kwestii rozpoznawania objawów cukrzycy typu 1. u dzieci:

1. „Toilet” (toaleta)

Dziecko częściej oddaje mocz, zaczyna się moczyć za dnia lub w nocy. U maluchów pieluszki robią się ciężkie w krótkich odstępach czasu.

2. „Tired” (zmęczony)

Obserwujesz mniejszą aktywność u dziecka, jest osłabione i senne. Łatwo traci energię.

3. „Thirsty” (spragniony)

Dziecko odczuwa wzmożone pragnienie. Odnosisz wrażenie, że nie da się go zaspokoić racjonalnymi ilościami płynów.

4. „Thinner” (chudszy)

Z niewyjaśnionych przyczyn niemowlę przestaje przybierać na wadze, a starszy maluch zaczyna chudnąć.

Należy pamiętać, że żaden z czterech symptomów nie musi występować równocześnie. To bardzo rzadkie przypadki. Już dwa wymienione objawy budzą niepokój, a nawet jeden powinien być okazją do zasięgnięcia opinii lekarza, szczególnie, gdy w rodzinie występuje cukrzyca typu 1.

Często u maluchów pojawiają się także zajady w kącikach ust. Niektórzy mylnie stwierdzają wówczas infekcje i stosują antybiotyki, które nie działają na małego niezdiagnozowanego jeszcze diabetyka.

Kolejnym charakterystycznym objawem jest wyczuwalny w oddechu zapach acetonu. Oznacza to zaawansowaną chorobę i ciężki stan dziecka. Mogą pojawić się też bóle brzucha oraz wymioty. Jeśli dojdzie do silnego odwodnienia, praca serca jest przyspieszona, a ciśnienie krwi spada. Dziecko może przestać oddawać mocz, a nawet stracić przytomność. Taki stan jest niebezpieczny – grozi śpiączką cukrzycową.

Jakie badania stwierdzą cukrzycę?

Aby potwierdzić diagnozę należy wykonać szczegółowe badania moczu i krwi. W przypadku cukrzycy stwierdza się glukozę wydalaną w moczu powyżej 111 mmol/l, zwłaszcza przy obecności ciał ketonowych w moczu. Wówczas pojawia się także zwiększone stężenie glukozy we krwi: na czczo minimum 7,8 mmol/l i powyżej oraz po jedzeniu lub w innej porze doby: 11,1 mmol/l i więcej.

Jeśli dziecko choruje na cukrzycę typu 1. wyniki wykażą:

    – podwyższony poziom cukru,
    – podwyższone stężenie ciał ketonowych,
    – podwyższone stężenie cholesterolu całkowitego, LDL, triacylogliceroli, niższy poziom HDL,
    – obecność przeciwciał przeciwwyspowych (odpowiedzialnych za niszczenie beta komórek trzustki),
    – zmniejszony poziom peptydu C lub jego nieoznaczalność,
    – możliwe wystąpienie w moczu ciał ketonowych i cukru.