Czy diabetyk może pić alkohol?

Kiedyś lekarze stanowczo zakazywali diabetykom spożywania alkoholu. W końcu wiąże się to m.in. ze zwiększonym ryzykiem hipoglikemii. Teraz stawia się na edukację pacjenta, aby sam mógł zadecydować czy pić alkohol w umiarkowanych ilościach. Czy występują jakiekolwiek przeciwwskazania do spożywania alkoholu w cukrzycy i co należy rozumieć przez jego racjonalne ilości?

Warto podkreślić, że według zaleceń Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego spożywanie alkoholu przez chorych na cukrzycę nie jest zalecane. Dlatego lepiej jest odmówić i nie narażać się wystąpienie powikłań. W jaki sposób alkohol działa na cukrzycę?

Alkohol z żołądka szybko wchłania się do krwi. Część, która wolniej wchłania się z jelita podlega całkowitej przemianie w wątrobie. Metabolizm wynosi ok. 7 g/godzinę. Najbardziej niebezpiecznym działaniem alkoholu jest hamowanie wytwarzania glukozy w wątrobie, co stanowi przyczynę hipoglikemii.

Szkodliwe działanie alkoholu

  • – zaburza przemianę materii (wytwarza kwas mlekowy i ciała ketonowe, które mogą zatruć organizm)
  • – utrudnia samokontrolę cukrzycy (powoduje wahania glikemii, w przypadku których łatwo pomylić dawkę leku i spowodować hipoglikemię lub hiperglikemię, osłabia też działanie mózgu)
  • – z czasem uszkadza wątrobę, serce i trzustkę (to grupa narządów, na które sama cukrzyca wywiera negatywny wpływ)
  • – podwyższa ciśnienie krwi i poziom trójglicerydów (nadciśnienie i wysoki wskaźnik trójglicerydów zwiększają ryzyko powikłań cukrzycowych)
  • – dostarcza zbędnych kalorii utrudniających kontrolę wagi (1 g to 7 kcal)
  • – napoje alkoholowe dodatkowo zawierają cukry i kwasy organiczne

Dozwolone spożycie alkoholu jest kwestią dyskusyjną. Publikacje naukowe rekomendują zbliżone, ale nie identyczne ilości. Według zaleceń z „Poradnika dietetycznego dla osób z cukrzycą” (autorzy: Jan Tatoń, Anna Czech, Małgorzata Bernas) można okazjonalnie spożywać 10-15 g czystego etanolu w napojach niskoprocentowych. Oznacza to 100 ml półwytrawnego wina, 40 ml wódki albo 0,3 l piwa. Zasada ta dotyczy wyłącznie osób z dobrze wyrównaną cukrzycą, czyli bez glikemii przekraczającej 160 mg/dl w 2 godziny po posiłku.

Bardziej stężony alkohol należy rozcieńczyć wodą. Ważne jest, aby unikać słodkich napojów alkoholowych, a kaloryczną wartość alkoholu włączyć do planu posiłków. Warto mieć przy sobie informację o chorobie, chociażby w postaci karty diabetyka czy alertu medycznego. Sprawdź jak nosić informację medyczną.

Autorzy publikacji „Cukrzyca. Zapobieganie i leczenie” – Mirosław Jarosz i Longina Kłosiewicz-Latoszek – piszą:

U chorych na cukrzycę dopuszcza się umiarkowane spożywanie alkoholu w ilości 20 g dziennie (kobiety) i 30 g (mężczyźni). 20 g alkoholu etylowego znajduje się w 200 g białego wina, 150 g czerwonego wina, 0,33 l piwa jasnego mocnego, 50 g wódki lub brandy 40%. Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia hipoglikemii alkohol powinien być spożywany łącznie z posiłkiem. Alkoholu muszą unikać osoby ze zwiększonym stężeniem trójglicerydów w surowicy, zapaleniem trzustki w wywiadzie, kobiety w ciąży i chorzy z neuropatią. Przeciwwskazane jest spożywanie alkoholu, gdy chory przyjmuje następujące leki: pochodne sulfonylomocznika, sulfonamidy, salicylany i leki ß-adrenolityczne. Należy podkreślić, że regularne spożywanie alkoholu, nawet w umiarkowanych ilościach, nie jest zalecane jako metoda profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych.

Śmiertelnie groźny nałóg alkoholowy

Regularne picie, nawet niewielkich ilości alkoholu, jest niedopuszczalne, bo prowadzi do nałogu. Diabetyk będący alkoholikiem zagrożony jest śmiercią z powodu ciężkiego epizodu hipoglikemii lub śpiączki ketonowej. Odurzony alkoholem może nie rozpoznać objawów niedocukrzenia i nie zareagować na czas, co kończy się wystąpieniem ciężkich powikłań związanych z hipoglikemią.

Dowiedz się więcej o hipoglikemii.

Jednoczesne występowanie alkoholizmu i cukrzycy zwiększa zagrożenie zgonem aż o 50%.

Przeciwwskazania do spożywania alkoholu:

  • – występowanie powikłań cukrzycowych, tj. retinopatia, choroba trzustki, nadciśnienie tętnicze, wysoki poziom trójglicerydów, problemy z wątrobą, udar mózgu lub uszkodzenie nerwów
  • – częsty niedobór glukozy we krwi
  • – kobiety ciężarne, karmiące lub planujące ciążę
  • – występowanie alkoholizmu w rodzinie
  • przyjmowanie leków wchodzących w interakcję z alkoholem

  • – prowadzenie pojazdów lub wykonywanie zajęć wymagających pełnej świadomości i uwagi

Jeśli zdecydujesz się okazjonalnie spożywać umiarkowaną ilość alkoholu, pamiętaj o zapobieganiu niskiemu poziomowi cukru we krwi.

Wskazówki przed spożyciem alkoholu:

1. Jedz posiłki regularnie, zażywaj leki i sprawdzaj poziom cukru we krwi.
2. Miej przy sobie środek na niski poziom cukru we krwi. Pamiętaj, że glukagon nie działa po spożyciu alkoholu.
3. Nie spożywaj alkoholu sam. Poinformuj towarzyszące ci osoby o swojej chorobie, objawach niedocukrzenia i ewentualnej formie pomocy.
4. Noś ze sobą informację medyczną, np. kartę diabetyka i/lub bransoletkę.

Wskazówki w trakcie spożywania alkoholu:

1. Pij w wolnym tempie, a w międzyczasie jedz posiłki z wysoką zawartością węglowodanów.
2. Jeśli piciu alkoholu towarzyszy aktywność fizyczna, np. taniec, spożywaj dodatkowe posiłki wysokowęglowodanowe.
3. Samodzielnie nalewaj alkohol, aby kontrolować jego ilość i rozcieńczać płynami bez cukru.

Wskazówki po spożyciu alkoholu:

1. Przed pójściem spać zmierz poziom cukru we krwi. Gdy okaże się zbyt niski, zjedz przekąskę węglowodanową.
2. Powiedz domownikom, że spożywałeś alkohol i poproś, aby obserwowali objawy ewentualnego niedocukrzenia.
3. Nastaw budzik i skontroluj w nocy poziom cukru we krwi. Spadek glukozy może nastąpić w każdej chwili.
4. Wstań wcześniej, aby zjeść posiłek oraz wziąć leki. Pominięcie dawki leku lub insuliny może spowodować wysoki poziom glukozy i kwasicę ketonową.

Niezależnie od tego, czy jest to spotkanie z przyjaciółmi czy lampka wina do obiadu, ważne jest bycie przygotowanym do kontrolowania cukrzycy. Wówczas, jeśli nie występują inne przeciwwskazania, choroba nie musi oznaczać przymusowej abstynencji.