Jak rozpoznać depresję u diabetyka?

Szacuje się, że diabetycy są prawie dwukrotnie bardziej podatni na zachorowanie na depresję niż osoby nie zmagające się z cukrzycą. Depresja nie tylko pogarsza stan zdrowia diabetyka, ale także wpływa na zmniejszenie aktywności w walce z chorobą. Stres i towarzysząca mu adrenalina utrudniają kontrolę poziomu glukozy we krwi oraz przyczyniają się do powstania powikłań, szczególnie obejmujących układ krążenia. Szacuje się, że co czwarty chory na cukrzycę ma depresję. Jak więc rozpoznać wcześniej objawy, aby móc w porę zwalczyć rozwijającą się chorobę?

Nie jest to bynajmniej proste, objawy zgłaszane przez chorych są mało specyficzne. Obniżony nastrój może sugerować dolegliwości związane z cukrzycą. Poza tym smutek nie zawsze jest głównym objawem ułatwiającym rozpoznanie zaburzenia. Depresja może ujawniać się na rozmaite sposoby: zmęczenie, bóle głowy, bezsenność, spadek masy ciała. Zdarza się, że chorzy opisują objawy fizyczne, natomiast zwyczajnie wstydzą się mówić o tych mających podłoże psychologiczne. Dlatego nie brakuje chorych na depresję, ale niezdiagnozowanych lub leczonych niewłaściwie. W zasadzie każdy diabetyk powinien być zdiagnozowany w kierunku depresji. Istnieją proste testy, które są w stanie zdiagnozować depresyjnych pacjentów i powinien je wykonać nawet lekarz pierwszego kontaktu. Ocenę kliniczną oraz nasilenie objawów umożliwiają testy psychometryczne, tj. Skala Depresji Hamiltona, Skala Montgomery-Asberg, Inwentarz-Skala Depresji Becka.

Co istotne, nie każda depresja jest chorobą psychiczną. Przykładowe cechy, które zaraz zostaną wymienione muszą posiadać odpowiednie natężenie kliniczne.

Oto najczęściej występujące objawy depresji:

– odczuwanie smutku, żalu, zobojętnienie – poczucie zmęczenia i brak energii życiowej

– odosabnianie się, zerwanie dotychczasowych kontaktów

– tzw. anhedonia – utrata zainteresowania tym, co zawsze sprawiało choremu przyjemność (ulubiony sposób spędzania czasu, wypełnianie ważnych obowiązków)

– rozdrażnienie, złość, płaczliwość, frustracja – uczucie ciągłego niezadowolenia bez względu na czynniki zewnętrzne

– objawy fizyczne: bóle głowy, zmiany masy ciała lub zaburzenia apetytu, spadek libido

– zaburzenia snu

– wyrzuty sumienia i poczucie winy – rozpamiętywanie dawnych błędów, poczucie beznadziejności i niska samoocena, myśli samobójcze

– pogorszenie funkcji poznawczych – niezdolność do utrzymania uwagi, wytrwania przy czynnościach wymagających wysiłku intelektualnego

Pojawienie się nawet kilku wymienionych cech w odpowiednim nasileniu wystarcza do rozpoznania depresji. Nie bez znaczenia jest obserwacja diabetyka przez bliskich. Warto zadać od czasu do czasu pytanie, w jakim jest nastroju, przyjrzeć się zachowaniu chorego i temu, jak formułuje myśli. Sam może zbagatelizować pewne objawy albo ukrywać je przed rodziną z powodu wstydu. Na szczęście depresja jest chorobą uleczalną, a jej wykrycie pozwoli zapobiec wielu powikłaniom cukrzycy i wpłynie pozytywnie na jakość życia cukrzyka i jego rodziny.